Facebook application nasıl yapılır ?

Facebook application yapmanın yolu facebook api’den geçiyor. Facebook api temelde aynı fakat pek çok dil için farklı kütüphaneler bulunuyor. Benim bildikleri PHP, JS, Flash yani Actionscript, C#.net ve muhtemelen daha çok vardır. Ben PHP üzerinde çalıştığım için tabiki php üzerinden anlatacağım konuyu. Ama ilk önce mantığı anlayalım.

Facebook application nasıl çalışır ?

Öncelikle facebook üzerinde bir application yaratmamız gerekiyor. Bu konuyu daha önce anlatmıştım http://www.renklibeyaz.com/facebook-application-yapmak.html bu yüzden değinmiyorum. Facebook üzerinde bir url’miz var bizim ornek url’miz apps.facebook.com/ornekapplication/ bu apllication’ın asıl çalıştığı yer ise www.renklibeyaz.com/ornek/ Bizim ilk ihtiyacımız facebook api bunu da buradan indirebilirsiniz.

İndirdiğimiz api içindeki php ve footprints klasörlerini uygulamamızın çalışacağı dizine yani bizde www.renklibeyaz.com/ornek/ dizinine kopyalıyoruz. Şimdi ilk denemizi yapmak için ornek1.php dosyamızı oluşturup aşağıdaki kodu içine yazıyoruz.

require_once 'php/facebook.php';
$appapikey = 'XXXXX';
$appsecret = 'XXXXX;
$facebook = new Facebook($appapikey, $appsecret);
$user_id = $facebook->require_login();
echo "Örnek Benim Facebook id'im $user_id:";


Bu kodda öncelikle api’yi sayfamız çağırdık. Daha sonra api key ve secret key kullanarak bir facebook application sınıfı yarattık. Buradaki apikey ve secret keyleri uygulanızı yarattığınız facebook developer bölümünden alabilirsiniz. Daha sonra apiden ilk isteiğimiz $facebook->require_login() ile yaptık. Bu bize giriş yaptığımız facebook kullanıcı id’mizi verdi. Uygulama her kim erişir ise burada onun kendi facebook id’si görünecektir. Bu örneğe apps.facebook.com/ornekapplication/ornek1.php adresinden ulaşabilirsiniz.

Şimdi bir diyagram ile facebook application nasıl çalışır anlatalım.

Facebook üzerinden apps.facebook.com/ornekapplication adresine ulaştığınızda facebook tüm GET ve POST veriler ile birlikte -hatta kendi de eklediği verilerde dahil- bizim uygulamamızın çalıştığı sunucudan yani www.renklibeyaz.com/ornekapplication sunucusundan istek yapar. İstek yapılan sayfa php ise ki bizim örneğimizde böyle önce facebook apiyi çağırır, sonra bir sınıf yaratır. Daha sonra bu sınıf üzerinde facebook’a bağlanarak istediği sorguları çalıştırır. Tüm api’ye http://wiki.developers.facebook.com/index.php/API adresinden ulaşabilirsiniz. Sorgularımızı gönderdikten sonra FBML ve HTML karışımı bir sayfa döndürürüz. Bu sayfa facebook tarafından okunur ve yorumlanır. FBML etiketleri son çıktı oluşturulmadan önce facebook tarafından derlenir. Son çıktı facebook arayüzü ile birlikte facebook tarafından ekrana basılır. Facebook kendi üzerinden halihazırda bulunan javascript apisini de hiçbir düzenleme yapmadan kullanmanıza olanak tanır. Özel sınıflar örneğin jquery gibi bu arayüzde çalışmaz. Facebook’un bunun için kendi js apisi mevcuttur.

Facebook Arkadaşlarımı Listele

Bu örnekte apiyi kullanarak arkadaşlarımızı listeleyeceğiz.

require_once ‘php/facebook.php’;
$appapikey = ‘XXXXXXX’;
$appsecret = ‘XXXXXXXXX;
$facebook = new Facebook($appapikey, $appsecret);
$user_id = $facebook->require_login();
$ff = $facebook->api_client->friends_get();
for($i=0; $i<10; $i++)
{
$ffBilgi = $facebook->api_client->users_getInfo($ff[$i], array(’first_name’,'last_name’));
echo $ffBilgi[0]['first_name'].’ ‘.$ffBilgi[0]['last_name'].’<br />’;
}

Bu örnekte öncelikle $facebook->api_client->friends_get() ile tüm arkadaşlarımızın uid’lerini $ff dizinine alıyoruz. Daha sonra bu dizinden ilk 10 arkadaşımız için tek tek $facebook->api_client->users_getInfo ile ad soyad bilgilerini alıp ekrana basıyoruz. Örneği apps.facebook.com/ornekapplication/ornek2.php adresinden inceleyebilirsiniz. Bu örneği özellikle 10 kişi ile sınırladım. Eğer büyük bir listeniz varsa api her bilgi isteğinizde facebook’a bağlanıp bilgi isteyecektir ki bu da süreyi uzatır. Facebook application’lar için 9-10sn gibi bir timeout süresi verir. Eğer bu süreyi aşarsanız sayfa zaman aşımına uğrar. Tüm listenizi sorgulayarak bunu deneyebilirsiniz. Peki çözüm nedir? İşte tam bu noktada yardımıza FBML etiketleri yetişir.

FBML ile Arkadaşlarımı Gösterme

Bu örnekte apiyi kullanarak arkadaşlarımızın uid’lerini alacağız ancak bunların adlarını sorgulamayacağız. Bunun yerine fbml tagları ile adlarının hatta profil fotoğraflarının gösterilmesini sağlayacağız.

require_once ‘php/facebook.php’;
$appapikey = ‘XXXXXXX’;
$appsecret = ‘XXXXXXXXX;
$facebook = new Facebook($appapikey, $appsecret);
$user_id = $facebook->require_login();
$ff = $facebook->api_client->friends_get();
for($i=0; $i<sizeof($ff); $i++)
{
echo “<fb:profile-pic uid=\”$ff[$i]\” size=\”small\” linked=\”true\” /> “;
echo “<fb:name uid=\”$ff[$i]\” /><br />\n”;
}

Burada <fb:name uid=”" /> etiketine uid’sini verdiğimiz arkadaşımızın adını hatta profiline bir link çıkarır. İstersek bu etiketin diğer parametrelerini kullanarak link çıkartmama, sadece adını gösterme gibi pek çok değişik biçimde kullanabiliriz. Bu örneğe apps.facebook.com/ornekapplication/ornek3.php adresinden ulaşabilirsiniz. Aynı şey <fb:profile-pic> etiketi için de geçerlidir. Farkettiniz gibi burada tüm arkadaşlarımı listeledim çünkü burada bir timeout kaygım yok. Ben fbml olarak ürettim fbml tag’ları ile gösterilecek metinleri ve profil fotoğraflarını yerleştirmek artık facebook’un işi. İşte bu yüzden fbml kullanmak facebook application için çok önemli.

Şimdilik bu kadar önümüzdeki makalede daha fazla fbml etiketi ve kullanımlarından bahsedeceğim.

Uygulama adınızı yazın, bu ad sizin uygulamaya verdiğiniz isim olacak. Tabiki sonra kullanım koşullarını kabul etmeniz gerekiyor. Create Application linkine tıklayıp yolumuza devam ediyoruz.

Artık bir facebook aplication’ımız var. Api anahtarını ve Gizli bölümünü paylaşmamalısınız. Şimdi sıra ayarlarda

Profiller bölümünde sekme adımızı ayarlıyoruz. Bu ayar kullanıcılarımızın uygular bölümünde görünecek isim yani bizim için önemli.

İşte burası en önemlisi Geniş Sütün URL Bağlantısı denilen bölüm sizin facebook application’ınızın facebook üzerinden erişileceği url bu urlyi seçerken özen gösterin. Eğer istediğiniz url daha önceden alınmış ise size kullanıldığına dair bir hata mesajı çıkacaktır. Diğer önemli bölümde Canvas Callback URL, işte bu sizin facebook application’ınızın asıl çalışacağı yer. Yani facebook apps.facebook.com/ornekapplication adresine gelen istekleri buradan yani www.renklibeyaz.com/ornek adresinden sorgulayacak bizim yazılımımız aslında burada çalışacak. Son önemli ayarımızda Görüntüleme yöntemi. Eğer IFRAME yöntemi ile çalışacaksanız uygulamanızın facebook sayfasında bir iframe görünecek ve siteniz bir çerçeve içinde gelecek. Bu yöntemde FBML de kullanmayacaksınız yada kullanmak için başka yöntemler kullanacaksınız ama FBML seçerseniz çerçeveniz olmayacak uygulamanız facebook sayfasında tam görüntülecek ve fbml kullanabileceksiniz. Tabiki bizim tercihimiz ve anlatacağımız tüm uygulamalar FBML üzerinden olacak.

Şimdi bir facebook uygulama yarattık, bir sonraki makalede facebook uygulamasının çalışma mantığını anlayıp bir örnek uygulama yapacağız.

1- Facebook connect kurulumu

Kurulumun ilk adımı şüphesiz facebook developer uygulaması üzerinden sitemiz için bir hesap açmak. İşe başlayacağımız yer http://developers.facebook.com/connect.php Bu arada connect’in mobil, web ve desktop uygulamalarına entegre olarak neler yapabileceği konusunda tanıtımını okuyabilirsiniz.

“Start Building” e tıklayın hadi başlayalım.

Birinci adımda sitemizin adını ve adresini veriyoruz ayrıca kullanıcılarımızın karşılaşacağı mesajlar için dil seçimi yapıyoruz. Burada verdiğimiz site adı bizim facebook panelinden ulaşırken göreceğimiz isim asıl önemli olan url kısmı çünkü facebook bu adrese göre yetki verecek.

2. adım xd_receiver dosyası

Bu dosyayı indirip sitemizin root dizinine yerleştirmemiz gerekiyor. Facebook’un sitemizde oturum açabilmesi için bu dosyaya ihtiyaç duyacak.
3. adıma tıkladığımızda kurulum tamamlanmış olacak

‘

İşte kurulumu tamamladık. Artık bir API anahtarımız ve Gizli Kodumuz var. Artık bunları kullanarak sitemize facebook ile  girilmesini sağlayacak kodları yazmaya başlayabiliriz.

Web sitemize Facebook Connect ekleme

Burada iki önemli unsur var. Birincisi bizim sitemiz html ile kodlandı fbml den anlamaz kullandığımız tarayıcılar da öyle. Peki ne yacağız? Öncelikle kodlarımız içerisinde fbml standartlarını kullandığımızı söyleyaceğiz.

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="tr" lang="tr" xmlns:fb="http://www.facebook.com/2008/fbml">

html etiketimize küçük bir eklenti yapıyoruz.  Sonrasında header alanına bir javascript kodu ekliyoruz.

<script src="http://static.ak.connect.facebook.com/js/api_lib/v0.4/FeatureLoader.js.php/tr_TR" type="text/javascript"></script>

Ve son olarak fbml etiketlerimizi derlecek ve apimizi çalıştıracak kod. Kodu sitmizin sonuna body etiketini kapatmadan hemen önce koyuyoruz.

<script type="text/javascript">
FB.init("43624c3db06894f210e9e3785962af8d", "/xd_receiver.html");
</script>

Bu ilemleri yaptık ama sitemizde hiç bir hareket yok çünkü sitemizde henüz hiçbir fbml etiketi kullanmadık.

FBML etiketleri

Connect ile neredeyse tüm fbml etiketleri kullanılabilir. Biz önce kolay olanlardan başlayacağız.

1- Fan Kutusu (Fan Box)

<fb:fan profile_id="235267752305" stream="0" connections="8" width="250"></fb:fan>

Web siteniz üzerinde bir hayran kutusu oluşturmanızı sağlar. Hayran olmak isteyenler 'Hayran Ol' kutusuna tıkladığında bir pop-up'da facebook üye giriş ekranı açılır ve onaylarsa artık hayranımzıdır. Bu üye giriş ekranını daha sonra kendimizde açabibiriz.
Bu makaleyi yazarken sürekli vereceğim bir örnek sitem var. Benim connecti ilk denediğim site www.bursaburada.com hayran kutusu örneğime buradan buradan ulaşabilirsiniz.
Sadece birkaç parametresi var. stream aslında ortak biz yazı paylaşım alanı tüm ziyaretçiler görüşlerini burada paylaşabiliyor. Aslında bu özellik Canlı akış kutusu olarak ayrı bir özellik olarak kullanılabiliyor. En önemlisi profile_id bu id'ye facebook uygulamalarınızın içinden geliştirici bölümüne girin developer seçeneğine tıklayın. connections özelliği bizim hayran kutumuzda kaç kişiyi göstermek istediğimizi belirliyor. 

Burada mevcut uygulamalarınız listelenir.


Oluşturduğumuz uygulamaya tıklayın. Buradan application id'mize ulaşıyoruz.

2- Canlı Akış Kutusu (Live Stream Box)

<fb:live-stream event_app_id="235267752305" xid="YOUR_EVENT_XID" width="300" height="500"></fb:live-stream>

Canlı yayın kutusu sayfalarınıza birer ziyaretçi defteri gibidir. Ziyaretçileriniz burada paylaşımda bulunabilirler. Buradaki yine en önemli parametre event_app_id yine bu bizim hayran kutusunda da kullandığımız application id'miz. Buradaki diğer önemli paremetre xid parametresi. Bu parametreyi boş bırakmamızda bir sakınca yok eğer bir sayfada birden fazla canlı yayın kutusu kullanacaksanız xid'lerinizi farklı gireceksiniz.

Connect ile Başka Neler yapılabilir?

Tabiki öncelikle oturum açılabir  bir sonraki uygulamamız bu olacak. Bunun dışında comments, publish yapılabilir, arkadaşlarınız listelenebilir, notification gönderebilir, arkadaslarınızı siteye davet etmelerini sağlayabilirsiniz. Ve gerisi sizin yaratıcılığınıza kalmış. Bu özelliklerin tamamını tek tek burada paylaşacağım.

Sosyal ağlar ve bu ağlardaki paylaşım hızları öyle yüksek ki doğru hamleler bir markayı hayal dahi edemeyeceği kadar iyi noktalara getirirken yanlış hamleler çok kötü sonuçlar doğrabiliyor. Danone hakkında dolaşan bir mail vardı negtif bir reklam maili insanlar bunu hiç sorgulamadan aylarca hatta yıllarca birbirlerine duyurdular ta ki herkese yayılana kadar. Bu asılsız karalama kampanyası firmayı öylesine zor duruma soktu ki sonunda bir karşı reklam kampanyası oluşturmak zorunda kaldı.

Markam Nasıl sosyalleşir ?

1. Arkadaş olun, fan page oluşturun:  Markanızı sevenlerin deneyimlerini paylaşabilecekleri bir ortam hazırlayın. Sizin yönettiğiniz bir facebook grubunuz bir twitter hesabınız mutlaka olsun. Web sitenizde bunlara birer link verin hatta tweet’lerinizi sitenizde yayınlayın.
2. Ayrıcalıklı hissettirin: Herkesten önce fanlarınızın yeniliklerden haberdar olmasını ilk onları haberdar olmalarını  sağlayın. Her gün en az bir tweet yapın.
3. Küçük hediyeler verin. bir puan sistemi ile yada şans eseri seçtiğiniz üyelere küçük hediyeler armağan edin. Kendilerini borçlu hissedeceklerdir.
4. Onları önemseyin: Doğum günlerinde, yılbaşı yada bayram gibi önemli günlerde onlara küçük jestler yapın yada en azından hatırladığınızı gösterin siz onların dostusunuz.
5. Deneyim yaşatın: Arkadaşlarınız ile yaşadığınız anıları diğer arkadaşlarınıza anlatırsınız siz onların arkadaşı olduğunuza göre arkadaşlarıyla paylaşacak güzel anıları olmasını sağlayın yani  paylaşacakları şeyler verin.
6. Pazarlamacınız yapın: Size kazandıracakları kişiler için onları ödüllendirin.
7. Nekadar iyi biri olduğunuzu kanıtlayın: Onların da yardımlarıyla hiç karşılık beklemeden bir sosyal sorumluluk gerçekleştirin.
8. Anlık fırsatlar yaratın: Sizi takip edenler her zaman kazansınlar.
9. Yarıştırın: Diğer funların yada üye olan diğer arkadaşlarının puanlarını yada marka için neler yaptıklarını görmelerini sağlayın. Rekabet insanda bir iç güdüdür. Herkes sizin en iyi arkadaşınız olmak istesin.
10. Gücünüzü gösterin: Yeteri sayıya ulaşınca bir oranizasyon düzenleyin, bir sanatçının sizden bahsetmesini sağlayın yada büyük bir hediye verin gücünüzü gösterin. İnsanlar güçlü insanların yanında durmak isterler.

Developer Garage etkinliğine katılmadan öncede nedir bu gibilerinden inceleme olanağım oldu ancak pek de üzerine eğildiğimi söyleyemem.

Web üzerinde çok konu hakkında pek detay bulunmuyor. Türkçe dökümanlar ise konunun özünü anlatmaktan oldukça uzak. Çoğu bir kaç basit örnekten ibaret.

Ben bu ilk facebook geliştirme yazımda önce büyük resmi anlatmak istiyorum daha sonra bunları örneklerle detaylandırmaya çalışacağım

Facebook Üzerinde Nasıl Yazılım Geliştirilir ?

Bunun için öncelikle http://www.facebook.com/developers adresinden kendinizi geliştirici olarak kayıt ediyorsunuz.  Sonra yeni uygulama oluştur diyerek ilk uygulamanıza bir isim vererek devam ediyorsunuz. Bu kısımda çok sayıda ayarımız var ama ben şimdilik teknik detaylardan bahsetmeyeceğim.

Facebook ile ne tip uygulamalar geliştirilebilir?

Facebook uygulama tipini temelde ikiye ayırabiliriz

1. Facebook Applications
2. Facebook Connect

1. Facebook Applications

Bu tip uygulamalar facebook içerisinde bir sayfa olarak çalışan ve http://apps.facebook.com/xxxxxxxx diye başlayan uygulamlar diyebiliriz. Bu uygulamalarda iki temelde çalışabiliyor ya iframe olarak sizin sitenizden geliyor yada facebook’un kendi özel dili olan fbml ile yazılarak facebook içerisinde gömülü çalışıyor. Geliştiriciler tahmin edebileceğiniz gibi iframe uygulamaları tercih etmiyor çünkü bu uygulamanın her yanında scroollar çıkmasına sebep oluyor hem de fbml kullanmak hız kazandırıyor.

2.Facebook Connect

Facebook connect web siteleri, iphone’lar, mobile cihazlar ve desktop yazılımlarda kullanılmak üzere geliştirilmiş. Bu bize sitemizde üyelik gibi işlemlerin facebook kullanıcı adı ve şifresi ile yapılabilmesini sağlıyor. FB kullanıcıları sitemize yada uygulamamıza bilgilerini vermeden FB kullanıcı adları ve şifreleri ile girebiliyor. Yorum yazabiliyor, arkadaşlarını görebiliyor, davet gönderebiliyor, içeiği profillerinde, duvarlarında paylaşabiliyor yani sitemizdeki pek çok hizmete ek özellikler getiriyor.

Facebook Api nedir?

Facebook tüm bu işlemlerin yapılabilmesi için bir ortak arabirim geliştirmiş. Bu arabirim şuan pek çok farklı platform tarafından çalıştırılabiliyor. Bir dahili application yazarken php, .net api yada flash api’yi kullanabilirsiniz. Bunların tamamı uygulamanızı yazmanız için ortak fonksiyonlar kullanıyorlar. Eğer connect kullanacaksanız yine aynı api’yi javascript tabanlı olarak kullanabilmeniz mümkün. Facebook api’sine FQL adını verdiği özel bir SQL dili de entegre etmiş. Bu da bize bazı işlemlerde fonksiyonların veremediği esnekliği ve hızı sağlıyor.

FBML Nedir?

Genel olarak html’in özel fonksiyonları tetikleyenidir diyebiliriz. Peki buna neden ihtiyaç duyulmuş derseniz çok gerekli diyebilirim. Diyelim bir kullanıcının adını yazmak istiyorsanız iki seçeneğiniz var ya api ile facebook üzerinden o kişinin uid’si ile adını çekeceksiniz yada <fb:name uid=”xxxx”></fb:name> diyeceksiniz hepsi bu. FBML kullandığınızda facebook çıktı sayfanızdaki bu tag’ları bulup kendi derleyecek böylece her şey için facebook sunucusunu beklemek zorunda kalmayacaksınız özelliklede onlarca kişi adı listelemek istediğinizde bunun bir nimet olduğunu anlarsınız. Çünkü facebook sizin bir sayfayı üretmeniz için 10-15sn bekler ve inanın 10 isimi api ile sorgulamak bile bazen timeout’a düşmenize sebep olabilir FBML yüzden bu çok iyi bir çözüm

İkincisi ise allow_call_time_pass_reference = On

hepsi bu kadar en azından benim için yeterli oldu. Bir de kullandığınız class’larda bir kaç küçük düzenleme gerekebilir çünkü php4′teki eski sınıf yazpıları php5 ile biraz farklı.

İlk bakışta bir sorun yoktu php.ini’yi ayarladık sonra geldik veri tabanına migrationdan sonra tüm tablolarım latin5 görünmesine rağmen tüm Türkçe karakterler b?yle gözüküyordu. Öncelikle mysqlimizi durdurduk.

$services mydqld stop

sonra /etc/my.cnf’u açtık ve [mysqld] bölümünün altına şunları ekledik.

skip-character-set-client-handshake
default-character-set = latin5
default-collation = latin5_turkish_ci
character_set_server = latin5

tatatatam! artık Türkçe karakter yazabiliyor ve okuyabiliyorum hemde SET NAME falan vermeden

Sorun bitti mi?? tabiki hayır!!!! Girilmiş veriler düzelmiyor ancak yeni veriler düzgün giriş - çıkış yapıyor. Neyse ki eski sunucumun plesk yedeklerinden ayrı bir mydql yedeği var. Oradan tüm veri tabanlarını silip geri yükleyeceğim.

Bunu yazmak yaklaşık 10 dk aldı ancak bunları yapmak ve doğru olanları bulmak nerdeyse 5 saatime mal oldu umarım birilerinin işine yarar ve herşey daha kolay olur.

Arama motoru optimizasyonu yani sitenizi Google’a iyi anlatmak ve aramalarda önde yeralmaktır. Ne gerek var ki şimdi bunlarla uğraşmaya demeyin arama demek SEO demek, SEO demek müşteri demektir. Müşteri de tabiki veli nimettir…

SEO Nedir ?

SEO (Search Engine Optimization) yani arama motoru optimizasyonu bir web sitesinin arama motorları -direk google da denilebilir – tarafından doğru anlaşılması ve sizi arayanların çok daha kolay ve doğru kelimeler ile bulabilmesi demektir. Arama motoru optimizasyonuna arama motoru pazarlamasının önemli bir bölümünü oluşturur ki zaten bu uygulamanın temel amacı internet üzerinde arama yapanlara aramalarda ürün yada hizmetlerinize web sitesi üzerinden ulaşabilmelerini sağlamaktır.

SEO Neden Bu kadar Önemli ?

Çok önemli çünkü tüm müşterileriniz sizin sunduğunuz bir ürün yada hizmeti ararken ilk önce google’a soruyor. Peki siz orada yoksanız sizi nasıl bulabilirler? SEO alt yapısı iyi olan bir web sitesi yapmak ve bilinçli seo teknikleri kullanmak yerine bir çok pazarlamacı, araçlar ve büyük bütçeli sıcak satış ekipleri kurarak çok daha az satış için çok daha fazla para harcayabilirsiniz. Bu da sizin seçiminiz.

SEO nasıl yapılır ?

İki yumurta ve biraz un kullanılarak yapılabilse sanırım herkes yapardı ancak bu çok sayısa teknolojiyi bir arada kullanmayı gerektiren çok önemli uzmanlıklar içeren ciddi bir iş ve bu yüzden yapılması çok da kolay değil. SEO’ya başlamanın ilk şartı HTML hatta XHTML tabanlı uzman kişiler tarafından kodlanmış web sayfası tasarımı. Bu tasarım içinde yer yer flash barındırabilir ancak tamamen flash tabana kesinlikle kurulmamalıdır. Tabiki XHTML bir tasarım sadece küçük bir başlangıç en önemlisi web sitenizin SEO altyapısına uygun dinamik içerik yönetimi sağlayabilen bir yazılım üzerinde çalışması gerekiyor. Bununla da bitmiyor içeriğin yani yazıların, ürünlerin yani tüm sayfaların doğru içerik yazım teknikleri ile konuyu bilen editörler tarafından siteye aktarılması gerekiyor. Son ve en önemli nokta ise yazılım, tasarım ve içerik ekibini doğru yönlendirebilecek Google’ın arama ve görüntüleme kriterlerini adı kadar iyi bilen SEO uzmanları gerekiyor.

Nasıl başlamak lazım ?

Öncelikle kelime hedeflemek lazım hangi kelimelerde yada kelime öbeklerinde bulunmak istiyoruz. İlk başta bunların beş adedi geçmemesini tavsiye ederim. Dil ve bölge hedeflemek yani hangi dilde aramalarda hangi ülkeden ziyaret bekliyoruz. Özellikle kelimeleri belirlerken terminolojiyi bir jenara bırakıp konuşma dilinde nasıl olduğunu bulmalıyız. Örneğin bir müşterimde “Meme Protezi” kelimesi hedefledik ve 1. sayfa’ya çıktık ama ne yazık ki kimse “Meme Protezi” aramıyordu halk dilikde bu operasyon “Göğüs Estetiği” yada “Silikon Göğüs” olarak tanınıyor. Zaten az merminiz varsa boşa sıkmayın iyi araştırın. Bu kelimelerle sorgular yapın hangi firmaların ne kadar iyi optimize edilmiş sayfalarla karşınıza çıktığını değerlendirin çünkü onlarla yarışacaksınız.

Peki bu kadar derde katlanmaya değer mi?

Bence çok daha fazlasına değer. Diyelimki bir dükkan kiralayacaksınız şehrin en işlek caddesinde hatta Bağdat caddesinde. Ne kadar ödemelisiniz acaba 10 bin liraya olması zordur heralde. Peki bu cadde de bize size aylık 50 Bin yüz 100 Bin müşteri gelir mi? Gerçekten sanmıyorum. İşte SEO doğru yapıldığında bu hatta bundan çok daha büyük etki yaratır sonuçlarına siz bile şaşırırsınız.

Mevcut siteme SEO yapılır mı?

Sitenizi hiç görmedim ama muhtemelen hayır daha doğrusu mükemmel SEO ise amacımız hayır. Herşey baştan yazılacak.

SEO yaptırdık müşteri ne zaman siteye girmeye başlar ?

Bakkaldan ekmek almıyoruz. SEO bir süreç işidir. Analizler yapılır, hedefleriniz belirlenir optimize edilir ve beklenir. Sonra sonuçlar değerlendirilerek tekrar başa dönülür ve bu periyot devam eder. Sonuç almak en niş pazarda bile bir kaç ay sürebilir. Rekabetin yüksek olduğu pazarlardan bir iki yıl dahi sürebilir burada tartılması gereken konu buna ne kadar değeceğidir. Bu konuda google adwords içerisindeki araçlarda kelime trafik tahmin aracını kullanmanızı öneriyorum. Hedeflediğiniz kelime ayda bir milyon kez aranıyorsa ilk sayfaya en alttan bile girmek size bir kaç onbin ziyaretçi getirecektir.

Öncelikle internet’te kayıt  nedir?

İşin doğası gereği aslında hiç bir somut yani hardcopy kayıt yoktur. Yani hak dediğiniz şey sadece bir kayıttan ibaret. Ki bu kayıtlar sizin kullandığınız bilgisayarların daha gelişmişlerinde yine sizinkilere benzer bir hard diskte yer . Evet çok güvenli yollar var ama bunlar sadece kayıt! Bir anlık hata kayıtları başka ellere geçirebilir. Dünyada yıkılmayacak bir duvar yoktur.

Domain adımı aldım güvende miyim?

Malesef tam olarak değil hatta hiç değil! Domain dediğimiz sistem .com ve .com.tr’terde biraz farklı işler. com/net/org gibi uluslar arası kayıtlar ICAN denilen kuruluş tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından kayıt edilebilir. Bunlar register.com, onlinenic.com gibi kayıt firmalarıdır. Ülkemizdeki yüzlerce domain satan kuruluş var ancak bunlar sadece ICAN ana satıcılarından domain alıp size satan küçük bayilerdir. Size verdikleri kullanıcı adı ve şifreler ile kendi sitelerine girebilir ve onların sitesi üzerinden aracı yazılımlarla kendi domain bilgilerinizi değiştirebilir, hatta domain adınızı transfer edebilirsiniz. Ancak burada her zaman bayinin iyi niyetine bağlısınız. Çünkü bu domaini kayıt eden gerçek kişi bayidir.

Bir domain’in bana ait olduğunu nasıl anlarım?

Domainlerin whois bilgileri bulunur ki bunlar yönetici, teknik, ödeme gibi üç farklı kategoridedir. Bu alanların sizin bilgilerinizi olması gerekir. Ancak bu alanlarda sizin bilgilerinizin olması dahi bu domaini sizin yapmaz. Bu domainin asıl sahibi site bayinizdeki kontrol panel şifresine sahip kişidir. Bir de bu bilgi alanlarından  en önemlisi admin alanındaki email dir. Çünkü bir domainin transferini onaylayabilecek tek yetkili bu mail adresini kontrol eden kişidir. Bir transfer talebi geldiğinde onay maili buraya gelir. Önceden bu mail ile gelen linke tıklayarak maili onaylamak transferi bitirmek için yeterliydir.  Ancak bu alanda güvenlik arttırılarak Auth-Code mekanizması geliştirildi. Auth-Code tranfer isteği yapıldıktan sonra onay için istenilen koddur. Bu kod register firması tarafından üretilir yada bayi tarafından tanımlanır. Bu kod olmadan transfer yapılamaz. Hatta transfer koruması Auth-Code’un da elegeçirilebileceği gerçeği düşünülerek bir Transfer-Lock koruması geliştirildi. Bayi tarafından açılıp kapanabilen bu durum. Bu durum kapalı iken transfer kesinlikle gerçekleşitirilemez.

Aldığım domain ne güvenmenin yolu nedir ?

Bence en sağlıklı yol .com.tr domain almak çünkü .com.tr domainler sadece marka patenti yada ticaret sicili gibi evraklarla alınır. .com.tr domainleri sizin adınıza kim almış olursa olsun nic.tr üzerinden yapacağınız bir başvuru ile istediğiniz kişinin yönetimine geçiebilirsiniz. Bu faturalı bir işlem olduğu için de tamamen resmidir. Oysa .com/.net/.org üzerinde gerçek bir faturalandırmadan bahsetmek mümkün değil. Bu alımlar bayi tarafından sanal olarak yurt dışışından alınır yani alım faturasızdır bayi size bunları fatura etse daha almadığı bir şeyi fatura etmiş olur ki bu da hizmet faturasıdır. Hiç bir hizmet faturası resmi olarak bir devir hakkı içermez yada sizin sanal yollarla sizin bile bilginiz olmadan başka bir yere taşınmasından bayi kesinlikle sorumluluk almaz alamaz da. Burada size .com./.net/.org kullanıyorsanız tek önemli tavsiyem şudur 1.si domain aldığınız kişiye mutlak güveniyor olun 2. admin e-mailiniz kesinlikle çok güvenli olsun.

Örnek bir domain hırsızlığı senaryosu

Gerçek bir olayı anlatayım domain adı vermeden. Bir müşterimin çok iyi bir domain adı vardı bir yıldır bir b2b web sayfası yapmış ve aylık 200K kadar hite ulaşmıştı. Domainini güvenli olması için bize transfer etmesini önerdik ancak kabul etmedi. Peki sonra ne oldu? ana domain admin’ini mail adresini firmasının mail adresi vermiş. Güvenli görünüyor değil mi? Tabiki değil çünkü firmasının domaini düşmüş ve başak biri gelip bu domaini almış. Sonra da ana domain için bir transfer isteği yapmış tabiki onay kodu nere gitmiş düşen domain’e yani ne olmuş domain el değiştirmiş.  Oysa müşteri bize günvenseydi Transfer-Lock kitli olacağından admin mail gönderse dahi transfer olmayacaktı. Ki bundan daha basit hotmail, yahoo gibi mailllerini admin maili verenler ve mailleri çalınanları saymıyorum.

Dilerim okuyanlara yararlı bir yazı olmuştur.
Salih Özovalı

Bu virüslerin kaynağı ve nasıl bulaştığınız hala keşfedemedim. Okuduğum bütün forumlarda ağız birli etmişçesine bilgisayarlarınızı temizleyin diyor. Söylemesi kolay tabi sunucunuzda yüzlerce site varken kimin bilgisayarını temizleyebilirsiniz ki. Bana sonuç lazım. Virüs programlarınında çoğu bu virüsleri doğru dürüst tanıyamadığına şait oldum. Sitede virüs olmasına rağmen çoğu hiçbir uyarı yapmıyor. Virüs programlarından en başarılı bulduğum avast, bu virüslerin tamamını tanıyor ve bulaşmasını engelliyor.

Bu çözümün işiniza yaramasını umuyorum.

RewriteEngine On

RewriteCond   /%{REQUEST_FILENAME} !-f
RewriteRule   ^(.+) http://www.dogru.biz/ana.php [QSA,NC,L]

RewriteCond %{REQUEST_URI} ^/$
RewriteRule .* /ana.php [QSA,NC,L]